คนส่วนใหญ่เจอคำว่า Nikkei ในข่าวตลาดหุ้น แล้วเข้าใจว่ามันคือดัชนีหุ้นญี่ปุ่น ซึ่งถูกครึ่งเดียว เพราะชื่อนี้เป็นชื่อหนังสือพิมพ์มาก่อน และยังถูกใช้เรียกอย่างอื่นอีกหลายอย่าง
หน้านี้แยกให้เห็นว่าคำนี้ชี้ไปอะไรได้บ้าง ดัชนีตัวนี้คำนวณอย่างไร และบนกระดานหุ้นไทยซื้อตัวไหนได้ ข้อมูลดัชนีเป็นข้อมูล ณ 15 ถึง 16 ตุลาคม 2569 ส่วนข้อมูลกระดานหุ้นไทย ณ 15 ตุลาคม 2569
ชื่อ Nikkei มาจากหนังสือพิมพ์ ไม่ได้มาจากตลาดหุ้น
Nikkei เป็นชื่อย่อของหนังสือพิมพ์ธุรกิจญี่ปุ่นชื่อ Nihon Keizai Shimbun และดัชนีที่คนเรียกกันว่านิเคอิก็เป็นของหนังสือพิมพ์ฉบับนั้น ไม่ใช่ของตลาดหลักทรัพย์
ดัชนี คือตัวเลขที่คำนวณจากราคาหุ้นกลุ่มหนึ่ง เอาไว้ดูทิศทางของกลุ่มนั้นด้วยเลขตัวเดียว
ข้อที่ว่าผู้จัดทำเป็นหนังสือพิมพ์ไม่ใช่เรื่องเกร็ด มันอธิบายว่าทำไมดัชนีนี้คัดหุ้นด้วยเกณฑ์แบบหนึ่ง และดัชนีอีกตัวของญี่ปุ่นซึ่งเป็นของตลาดหลักทรัพย์คัดด้วยเกณฑ์อีกแบบ
ชื่อทางการของตัวนี้คือ Nikkei Stock Average หรือที่เขียนสั้นกว่าว่า Nikkei 225
และชื่อ Nikkei ยังชี้ไปอย่างอื่นได้อีก
Nikkei Asia เป็นสื่อภาษาอังกฤษในเครือหนังสือพิมพ์เดียวกัน ไม่ใช่ดัชนี ส่วน Nikkei Forum เป็นงานประชุมที่บริษัทนั้นจัด
และมีอีกความหมายที่ไม่เกี่ยวกับการเงินเลย คือคำว่า นิกเคอิ ที่ใช้เรียกชาวญี่ปุ่นที่อพยพไปตั้งถิ่นฐานต่างประเทศและลูกหลานของพวกเขา ความหมายนี้ไม่ใช่เรื่องไกลตัว เพราะเวลาค้นคำว่า Nikkei บนกูเกิล หน้าที่อธิบายความหมายนี้ก็ขึ้นมาในหน้าแรกเหมือนกัน
เอกสารทางการของดัชนีอยู่ที่เว็บของผู้จัดทำ
ดัชนีนี้ถ่วงน้ำหนักด้วยราคาหุ้น ไม่ใช่ขนาดบริษัท และตัวหารคือ 29.66
เว็บทางการของดัชนีเขียนไว้ตรงตัวว่านี่คือ price-weighted equity index ที่ประกอบด้วยหุ้น 225 ตัว ในตลาดหลักทรัพย์โตเกียว
ถ่วงน้ำหนักด้วยราคา แปลว่าหุ้นที่ราคาต่อหุ้นแพงกว่า มีอิทธิพลต่อดัชนีมากกว่า โดยไม่เกี่ยวกับว่าบริษัทนั้นใหญ่แค่ไหน
ข้อนี้สวนกับที่คนส่วนใหญ่คิด เพราะดัชนีดังๆ ส่วนใหญ่ในโลกถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าบริษัท ไม่ใช่ด้วยราคาหุ้น แปลว่าบริษัทเล็กที่ราคาหุ้นสูงอาจขยับดัชนีนี้ได้มากกว่าบริษัทใหญ่ที่ราคาหุ้นต่ำ
วิธีนี้เป็นกลไกเดียวกับดัชนีดาวโจนส์ อธิบายไว้พร้อมตัวอย่างในบทความเรื่องหุ้นอเมริกา
และตรงนี้คือตัวเลขที่คนแทบไม่เคยเห็น
ดัชนีที่คิดจากหุ้น 225 ตัว ถ้าคิดแบบค่าเฉลี่ยธรรมดาก็ควรเอาราคารวมหารด้วย 225 แต่ตัวหารที่ใช้จริงคือ 29.66435840 ตามที่เว็บทางการระบุไว้ ณ วันที่ 16 ตุลาคม 2569
ตัวหารของดัชนี คือเลขที่ใช้หารผลรวมราคาหุ้น ซึ่งถูกปรับทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนสมาชิกหรือมีการแตกพาร์ เพื่อให้ค่าดัชนีต่อเนื่องไม่กระโดด หลังจากปรับมาเจ็ดสิบกว่าปี เลขนี้จึงไม่ใกล้ 225 อีกแล้ว
และเลขนี้ขยับบ่อยกว่าที่คิด เว็บทางการประกาศตัวหารใหม่สองครั้งห่างกันวันเดียวในช่วงปลายกันยายน 2569 คือจาก 29.83073565 เป็น 29.66435840
สมาชิกของดัชนีถูกทบทวน ปีละสองครั้ง คือเดือนเมษายนและตุลาคม และเกณฑ์คัดเลือกคือ สภาพคล่องกับความสมดุลของกลุ่มธุรกิจ ไม่ใช่ขนาดบริษัท ซึ่งเข้ากันกับวิธีคำนวณที่ไม่สนขนาดบริษัทอยู่แล้ว
ดัชนีนี้เริ่มคำนวณตั้งแต่ 7 กันยายน 2493
ญี่ปุ่นมีดัชนีมากกว่าตัวนี้ และ TOPIX คำนวณคนละวิธี
ดัชนีหุ้นญี่ปุ่นอีกตัวที่ถูกใช้อ้างอิงไม่น้อยกว่ากันคือ TOPIX และตัวนี้เป็นของ JPX ซึ่งเป็นกลุ่มบริษัทที่ดูแลตลาดหลักทรัพย์โตเกียว ไม่ใช่ของหนังสือพิมพ์
เว็บทางการของ JPX เขียนไว้ตรงตัวว่า TOPIX เป็น free-float adjusted market capitalization-weighted index
แปลว่าถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าตลาด โดยนับเฉพาะหุ้นส่วนที่หมุนเวียนซื้อขายได้จริง ไม่นับส่วนที่ผู้ถือหุ้นใหญ่ถือค้างไว้
| Nikkei 225 | TOPIX | |
|---|---|---|
| ผู้จัดทำ | หนังสือพิมพ์ | ตลาดหลักทรัพย์ |
| วิธีคำนวณ | ถ่วงน้ำหนักด้วยราคาหุ้น | ถ่วงน้ำหนักด้วยมูลค่าตลาดแบบปรับสัดส่วนหมุนเวียน |
| จำนวนสมาชิก | 225 | ไม่ระบุในหน้าทางการ |
| วันฐาน | เริ่มคำนวณ 7 ก.ย. 2493 | 4 ม.ค. 2511 ที่ 100 จุด |
| ทบทวนสมาชิก | ปีละสองครั้ง เมษายนและตุลาคม | ตามรอบของ JPX |
ที่มา เว็บดัชนีของ Nikkei และ หน้า TOPIX ของ JPX
สองดัชนีมาจากตลาดเดียวกัน แต่คำนวณคนละวิธีและมีวันฐานห่างกันสิบแปดปี ซึ่งเป็นเหตุผลที่ตัวเลขของสองดัชนีนี้เทียบกันตรงๆ ไม่ได้
บนกระดานหุ้นไทยมีสี่ตัว และปีนี้ห่างกัน 17 จุด
ข้อมูลตลาดหลักทรัพย์ ณ วันที่ 15 ตุลาคม 2569 ระบุว่ากระดานไทยมี DR อยู่ 581 ตัว และในจำนวนนั้นมีสี่ตัวที่อ้างอิงดัชนีหรือกองหุ้นญี่ปุ่น
DR คือตราสารที่ออกในไทยโดยอ้างอิงหลักทรัพย์ต่างประเทศ ทำให้ซื้อด้วยเงินบาทบนกระดานไทยได้ รายละเอียดเต็มอยู่ในบทความเรื่องหุ้นอเมริกา
| สัญลักษณ์ | ดัชนีที่เดินตาม | ตลาดของกองแม่ | ผู้ออก | อัตราแปลงสภาพ | เริ่มซื้อขาย | ผลตอบแทนของ DR ตั้งแต่ต้นปี |
|---|---|---|---|---|---|---|
| NIKKEI80 | Nikkei 225 | โตเกียว | ธ.กรุงไทย | 10 : 1 | 10 ก.ย. 2568 | +41.90% |
| JAPAN13 | MSCI Japan ป้องกันค่าเงินเป็นดอลลาร์ | ฮ่องกง | เคจีไอ | 25 : 1 | 5 ม.ค. 2567 | +31.88% |
| JAPAN10001 | TOPIX 100 | ฮ่องกง | บัวหลวง | 1 : 1 | 21 ม.ค. 2568 | +25.74% |
| JAP03 | ดัชนีธีม Global X Japan Global Leaders | ฮ่องกง | พาย | 100 : 1 | 3 ก.พ. 2569 | +24.68% |
ข้อมูล ณ 15 ตุลาคม 2569 อัตราแปลงสภาพบอกว่า DR กี่หน่วยเท่ากับหน่วยกองแม่หนึ่งหน่วย
ช่วงผลตอบแทนห่างกัน 17.22 จุด ทั้งที่เป็นหุ้นญี่ปุ่นเหมือนกันและเป็นปีเดียวกัน เพราะทั้งสี่ตัวเดินตามดัชนีคนละตัว
สามข้อที่ต้องอ่านคู่กับตารางนี้
ข้อแรก ตัวเลขในคอลัมน์สุดท้ายเป็นผลตอบแทนของ DR บนกระดานไทย ไม่ใช่ผลตอบแทนของตัวดัชนี มันรวมผลของค่าเงินบาทและสภาพคล่องของ DR แต่ละตัวเข้าไปแล้ว และเป็นผลย้อนหลังของช่วงเวลาหนึ่ง ไม่ใช่สิ่งที่จะเกิดซ้ำ
ข้อสอง JAPAN13 เป็นกองที่ป้องกันความเสี่ยงค่าเงิน คือกองไปจัดการความเสี่ยงเงินเยนเทียบดอลลาร์ไว้แล้ว แต่สำหรับคนไทยยังเหลือความเสี่ยงเงินบาทเทียบดอลลาร์อยู่ ไม่ได้แปลว่าไม่มีความเสี่ยงค่าเงิน
ข้อสาม ทั้งสี่ตัวซื้อขายได้ช่วงกลางวันเท่านั้น ไม่มีรอบกลางคืน ซึ่งต่างจาก DR ที่อ้างอิงหลักทรัพย์อเมริกาหลายตัวที่เปิดรอบกลางคืนให้ตรงกับเวลาตลาดต้นทาง เรื่องรอบซื้อขายของดัชนีอเมริกาอยู่ในบทความ Nasdaq
และนอกจากสี่ตัวนี้ ยังมี DR ที่อ้างอิงหุ้นญี่ปุ่นรายตัวอีกราวสี่สิบตัว ทั้ง Toyota, Sony, Nintendo, SoftBank, MUFG และ Uniqlo รวมกับสี่ตัวข้างต้นแล้วคิดเป็นราว 44 ตัว จาก DR ทั้งกระดาน 581 ตัว
คำถามที่ควรถามก่อนเวลาเห็นคำว่า Nikkei
ข้อแรกคือคำนี้ในประโยคที่เห็นหมายถึงอะไร ดัชนี สื่อ หรือความหมายที่ไม่เกี่ยวกับการเงินเลย
ถ้าเป็นดัชนี ข้อถัดไปคือดัชนีตัวไหน เพราะญี่ปุ่นไม่ได้มีตัวเดียว และ ดัชนีคนละตัวให้ของไม่เหมือนกันจริง
และถ้าคิดจะซื้อ คำถามไม่ใช่กองนี้ชื่ออะไร แต่คือกองนี้เดินตามดัชนีไหน
สิ่งที่หน้านี้ยังไม่ได้ตอบคือค่าธรรมเนียมของกองแม่ทั้งสี่กอง ซึ่งเป็นตัวเลขที่ต่างกันได้และมีผลระยะยาว ต้องไปเปิดเอกสารของแต่ละกองเพิ่ม
ข้อสงวนสิทธิ์: เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำด้านการเงิน การลงทุน หรือวิชาชีพใด ๆ ข้อมูลหรือความคิดเห็นที่ปรากฏไม่ควรตีความว่าเป็นคำแนะนำหรือการชักชวนจาก Moneta Markets หรือผู้เขียน ผู้อ่านควรพิจารณาข้อมูลด้วยตนเองและขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญอิสระก่อนตัดสินใจลงทุน