ผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ หรือ GNP (Gross National Product) คือตัวเลขเศรษฐกิจที่มักถูกหยิบมาใช้เวลาเราต้องการดูรายได้รวมของคนในชาติแบบจริงจัง ซึ่งเป็นผลรวมรายได้ของคนไทยจากทั่วทุกมุมโลกหากคุณเคยสงสัยว่า “จริง ๆ แล้วคนไทยสร้างรายได้จากไหนมากกว่ากัน” ตัวเลขนี้จะช่วยตอบได้ชัดเจนวันนี้เราจะมาเจาะลึกตั้งแต่ความหมาย วิธีคำนวณ ส่วนประกอบสำคัญ ความต่างระหว่าง GNP กับ GDP จนถึงผลกระทบต่อเศรษฐกิจไทยแบบเข้าใจง่าย เสมือนมีนักวิเคราะห์มาเล่าให้ฟังแบบสบาย ๆ แถมข้อมูลครบครัน
GNP คืออะไร
ผลิตภัณฑ์มวลรวมประชาชาติ (Gross National Product: GNP) คือมูลค่ารวมของสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายที่สร้างโดย พลเมือง และ ธุรกิจของประเทศนั้น ๆ ไม่ว่าจะผลิตในชาติหรือต่างชาติ ตราบใดที่เป็น “คนในชาติ” ก็ถูกนับเข้ามารวมในตัวเลขนี้
แนวคิดสำคัญของ GNP มีอยู่ 2-3 ข้อ ซึ่งจะช่วยให้เข้าใจแก่นของมันได้ทันที:
- เน้นที่สัญชาติ: ถ้าคนไทยเป็นเจ้าของโรงงานในเวียดนาม รายได้นั้นก็ถูกนับใน GNP ไทย ในทางกลับกัน ถ้าบริษัทญี่ปุ่นมาตั้งโรงงานบนแผ่นดินไทย รายได้ที่เขาเอากลับญี่ปุ่นก็จะถูกหักออก
- วัดจากมูลค่าตลาด: การคำนวณจะใช้มูลค่าตลาดของสินค้าและบริการขั้นสุดท้ายทั้งหมด เพื่อหลีกเลี่ยงการนับซ้ำ (Double Counting)
- คือภาพรวมรายได้ของพลเมือง: จึงมักใช้เวลาต้องการดูความมั่งคั่งของประชาชน ไม่ใช่แค่สิ่งที่ผลิตภายในชาติอย่างเดียว
เข้าใจสูตรคำนวณ GNP
การจะตีความ GNP ให้ทะลุปรุโปร่ง เราต้องรู้ว่ามันคำนวณจากอะไรบ้าง โดยแกนหลักของมันคือการนำ GDP มาปรับผลต่างรายได้สุทธิจากต่างชาติหรือ NFIA
สำหรับ GDP สูตรพื้นฐานคือ
GDP = C + I + G + (X – M)
- C (การบริโภค) ค่าใช้จ่ายของประชาชน เช่น ซื้อของ บริการ
- I (การลงทุน) การลงทุนในเครื่องจักร โรงงาน บ้าน ฯลฯ
- G (การใช้จ่ายภาครัฐ) ค่าใช้จ่ายในโครงสร้างพื้นฐาน ข้าราชการ
- (X – M) (ส่งออกสุทธิ) มูลค่าส่งออกหักนำเข้า
สูตรคำนวณ GNP
GNP = GDP + NFIA (รายได้สุทธิจากต่างชาติ)
โดยที่:
- GDP (Gross Domestic Product): มูลค่าที่ผลิตภายในชาติทั้งหมด
- NFIA (Net Factor Income from Abroad): รายได้สุทธิจากปัจจัยการผลิตที่มาจากต่างชาติ ลบด้วยรายได้ที่เราจ่ายออกให้ชาวต่างชาติ
ทำความเข้าใจ NFIA ในบริบทเศรษฐกิจไทย
หลายคนเห็นคำว่า NFIA แล้วอาจรู้สึกว่าเป็นศัพท์เทคนิค แต่ถ้าคิดในชีวิตจริงจะเห็นภาพชัดมาก เช่น รายได้จากแรงงานไทยในต่างประเทศ หรือกำไรของบริษัทข้ามชาติที่โอนกลับประเทศตนเอง
ตามข้อมูลจาก NESDC (National Income 2024) ระบุว่า รายได้ปัจจัยจากต่างประเทศสุทธิของไทย (NFIA) อยู่ที่ประมาณ -426,909 ล้านบาท ซึ่งสะท้อนว่าไทยยังมีการไหลออกสู่ต่างประเทศมากกว่าไหลเข้าอย่างต่อเนื่อง โดยตัวเลขนี้เกิดจากกำไรของบริษัทข้ามชาติที่ถูกส่งกลับประเทศต้นทาง และรายได้แรงงานต่างชาติในบ้านเราที่ส่งกลับบ้านเกิด
| ส่วนประกอบ NFIA | คำอธิบาย | ตัวอย่างในบริบทไทย |
| รายได้ที่เข้ามาจากต่างแดน | รายได้ที่พลเมืองไทยสร้างในต่างแดน | เงินที่แรงงานไทยในไต้หวันส่งกลับบ้าน และกำไรจากการลงทุนของบริษัทไทยที่ลาว |
| รายได้ที่ออกจากไทย | รายได้ที่ชาวต่างชาติสร้างในไทย | กำไรของบริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นในไทย และเงินเดือนผู้บริหารต่างชาติในกรุงเทพฯ |
ถ้ารายได้เข้ามากกว่าไหลออก (NFIA บวก) ส่งผลให้ GNP สูงกว่า GDP
ถ้ารายได้ออกมากกว่าไหลเข้า (NFIA ลบ) ส่งผลให้ GNP ต่ำกว่า GDP
สำหรับไทยที่พึ่งพา FDI สูง เรามักเห็น GNP ต่ำกว่า GDP เพราะกำไรจำนวนมากไหลกลับเข้ากระเป๋านักลงทุนต่างชาติ
ความแตกต่างอย่างชัดเจน GNP vs GDP
แม้ว่าสองตัวเลขจะใช้วัดภาพรวมเศรษฐกิจเหมือนกัน แต่กรอบความคิดต่างกันอย่างสิ้นเชิง ซึ่งเป็นจุดที่นักลงทุนและผู้ติดตามเศรษฐกิจควรเข้าใจอย่างแตกฉาน อ้างอิงจาก UN SNA 2008 ที่เป็นมาตรฐานการวัดเศรษฐกิจของนานาชาติ ระบุว่าการเลือกใช้ตัวชี้วัดอย่าง GDP หรือ GNP ควรขึ้นอยู่กับเป้าหมายของผู้วิเคราะห์
| ลักษณะ | GNP | GDP |
| เกณฑ์การนับ | สัญชาติ (ใครผลิต) | สถานที่ผลิต (ผลิตที่ไหน) |
| โฟกัส | รายได้ของพลเมือง | ผลิตภายในอาณาเขตไหน |
| สูตรคำนวณ | GNP = GDP + NFIA | GDP = C + I + G + (X – M) |
| ตัวอย่าง (เศรษฐกิจไทย) | รายได้บริษัทไทยในสิงคโปร์ | กำไรบริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นในไทย |
สรุปแบบจำง่าย:
- อยากรู้ว่า คนไทยรวมกันมีรายได้เท่าไหร่ ดู GNP
- อยากรู้ว่า ไทยมีการผลิตอะไรออกมาบ้าง ดู GDP
มาดูตัวอย่างจากสถานการณ์: สมมุติว่าแรงงานไทยที่ยุโรปส่งเงินกลับไทยจำนวนมาก กับบริษัทรถยนต์ต่างชาติมาตั้งโรงงานในระยองและโอนกำไรกลับชาติของตน
- GDP ของไทยจะนับรายได้จากโรงงานต่างชาติ
- GNP จะนับเงินโอนของแรงงานไทย แต่หักกำไรที่ต่างชาตินำออกนอกไทย (เนื่องจากเป็นส่วนหนึ่งของ NFIA)
จึงไม่แปลกที่ทั้งสองตัวเลขอาจต่างกันมากในบางช่วงเวลา
ทำไม GNP กับ GDP ของไทยแยกทางกันในบางช่วงเวลา
ทำไมเราต้องดูทั้ง GNP และ GDP ควบคู่กัน ลองดูสองเหตุการณ์สำคัญ
ในปี 2008-2009 BoT เผยว่าการส่งออกของไทยหดตัวหนัก ทำให้ GDP ลดลงแรง แต่ GNP ไม่ลดลงเท่า เพราะรายได้ลักษณะ “ปัจจัยจากต่างประเทศ” เช่น เงินโอนจากแรงงานไทยในไต้หวัน ญี่ปุ่น เกาหลี กำไรธุรกิจไทยในอาเซียน ยังคงไหลกลับไทยในระดับคงที่ ทำให้ “ช่องว่างระหว่าง GDP และ GNP” เห็นได้ชัด สะท้อนว่าแม้ภาคผลิตชะลอ แต่รายได้ของคนไทยยังมีฐานจากต่างประเทศค้ำอยู่
ในช่วงวิกฤต COVID-19 ปี 2020 GDP ของไทยหดตัวกว่า -6.2% เนื่องจากรายได้จากท่องเที่ยวและบริการหายไปเกือบทั้งหมด ในขณะเดียวกัน GNP กลับลดลงน้อยกว่า เพราะแรงงานไทยในต่างแดนยังส่งเงินกลับประเทศอย่างต่อเนื่อง ทำให้ NFIA ไม่ลดลงในระดับเดียวกับภาคท่องเที่ยว ผลลัพธ์คือ GDP ลดแรงมาก แต่ GNP ลดในอัตราที่ช้ากว่า สะท้อนว่ารายได้ของคนไทยจริงมีฐานจากนอกประเทศคอยพยุง
ความสำคัญและข้อจำกัดของ GNP ในเศรษฐกิจสมัยใหม่
แม้ GDP จะเป็นตัวชี้วัดยอดนิยม แต่ GNP ก็ยังมีบทบาทอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะเรื่องที่เกี่ยวกับรายได้ของประชาชนโดยตรง
ความสำคัญของ GNP
- ใช้วางนโยบายที่เกี่ยวกับรายได้ประชาชน: ภาครัฐมองตัวเลขนี้เพื่อประเมินกำลังซื้อ ความสามารถในการออม และศักยภาพในการชำระหนี้ของประชาชน
- สะท้อนรายได้จากพลเมืองในต่างแดน: ประเทศที่มีแรงงานหรือบริษัทไปลงทุนต่างประเทศจำนวนมาก เช่น ไทย ยิ่งต้องดู GNP เพื่อเข้าใจภาพรายได้จริงของคนในชาติ
ข้อจำกัดของ GNP
- ไม่สะท้อนภาพเศรษฐกิจภายใน: เพราะกิจกรรมในประเทศของต่างชาติจะไม่ถูกนับ ทำให้ดูน้อยกว่าความเป็นจริงในเชิงการผลิต
- ไม่บอกการกระจายรายได้: ตัวเลขนี้รวมรายได้ทั้งหมด ไม่สามารถบอกว่ารวยกระจุกหรือกระจาย
- ละเลยต้นทุนสิ่งแวดล้อม: เช่นเดียวกับ GDP การผลิตที่ทำลายทรัพยากรธรรมชาติจะไม่ถูกหักออกจากตัวเลขนี้เลย
เมื่อเข้าใจทั้งข้อดีและข้อจำกัด เราจะเห็นว่า GNP เหมาะกับการดูระยะยาว ส่วน GDP เหมาะกับการประเมินการเติบโตในปัจจุบันมากกว่า
ตัวอย่างการประยุกต์ใช้ GNP ในบริบทของไทย
ไทยเรารับทั้งเงินลงทุนจากต่างชาติและมีแรงงานไทยต่างแดนจำนวนมาก จึงเป็นเคสคลาสสิกที่ GNP และ GDP ให้ข้อมูลคนละมุม
1. ผลกระทบของ FDI ต่อ GNP
- บริษัทรถยนต์ญี่ปุ่นมาตั้งโรงงานผลิตเมืองไทย สร้างผลกำไรจำนวนมาก
- กำไรเหล่านี้ถูกนับใน GDP แต่เมื่อโอนกลับญี่ปุ่น มันกลายเป็นรายได้ออกจากไทย ใน NFIA ทำให้ GNP ของไทยลดลงเมื่อเทียบกับ GDP
นี่คือเหตุผลที่บางปีเรามี GDP สูง แต่ประชาชนไม่รู้สึกว่ารายได้เพิ่มขึ้นเท่าที่ควร
2. ผลกระทบของแรงงานไทยที่อยู่ต่างแดน
- แรงงานไทยที่เกาหลี ญี่ปุ่น หรือไต้หวันส่งเงินกลับบ้านเกิดเป็นประจำ
- รายได้เหล่านี้ถูกนับเป็นรายได้ที่เข้ามาจากต่างแดน ทำให้ GNP สูงขึ้น และช่วยเพิ่มสภาพคล่องในชนบทหลายพื้นที่
หลายหมู่บ้านในอีสานเติบโตเพราะแรงงานในต่างแดน นี่เป็นตัวอย่างความสำคัญของ GNP ที่เห็นชัดเจน
GNP สะท้อนรายได้พลเมืองทั้งหมด
GNP เป็นตัวเลขที่มองที่ “รายได้ของพลเมือง” ไม่ว่าจะอยู่ที่ใดในโลก จึงต่างจาก GDP ที่โฟกัสเฉพาะสิ่งที่ผลิตในชาติ การเข้าใจโครงสร้างของ GNP โดยเฉพาะบทบาทของ NFIA จะทำให้เรามองเห็นความมั่งคั่งจริงของคนไทยละเอียดกว่าการดู GDP เพียงอย่างเดียว
ในบริบทของไทยที่มีทั้งเงินลงทุนจากต่างชาติและแรงงานไทยในต่างแดน การดูทั้ง GNP และ GDP ควบคู่กันจะช่วยให้มองภาพเศรษฐกิจครบถ้วนทั้ง “ขนาดการผลิต” และ “รายได้ของประชาชน” อย่างสมดุล เหมาะสำหรับนักลงทุน นักวิเคราะห์ และทุกคนที่อยากเข้าใจเศรษฐกิจไทยแบบลึกขึ้นและตรงประเด็นกว่า
ข้อสงวนสิทธิ์: เนื้อหานี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำด้านการเงิน การลงทุน หรือวิชาชีพใด ๆ ข้อมูลหรือความคิดเห็นที่ปรากฏไม่ควรตีความว่าเป็นคำแนะนำหรือการชักชวนจาก Moneta Markets หรือผู้เขียน ผู้อ่านควรพิจารณาข้อมูลด้วยตนเองและขอคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญอิสระก่อนตัดสินใจลงทุน
